Urbanapps

Op 29 september verzamelden dertig mensen zich in de Gruyterfabriek in Den Bosch om een middag lang met elkaar van gedachten te wisselen over stedelijke vernieuwing, natuurlijke wijkontwikkeling en hoe Urbanapps daar een werkwijze voor is.

Gertjan Arts van Gerrichhauzen en Partners begint de middag met een korte introductie: Hoe kunnen we toewerken naar een nieuwe situatie waarin we als professionals de belevingswereld van bewoners als serieus vertrekpunt nemen? Hoe kunnen we vraag en aanbod weer met elkaar matchen? Urbanapps gaat op zoek naar de werkelijke vraag en werkt vanuit de belevingswereld. Bewoners zijn coproducent van hun eigen omgeving zonder dat daar een leger aan professionals voor nodig is. Het kan daarmee efficiënter, effectiever en er ontstaat een beter eindresultaat voor (en door) bewoners.

Kennen wij de echte vraag wel? Dat is de vraag die Urbanapps zichzelf continu stelt en de vraag die Jeroen van der Ven van Tarra architectuur & stedenbouw in zijn introductie nogmaals benoemt. Moeten we daar niet veel meer aandacht aan geven? Op nieuwe manieren naar de werkelijkheid kijken? Ons vakgebied geeft ons een bril waarmee we naar de werkelijkheid kijken waardoor we ook heel veel niet meer zien en vaak vervallen tot bekende oplossingen uit het verleden.

Juist voor de komende vraagstukken in wijken, waar de opgave relatief onzichtbaar is, is het nodig om opnieuw te kijken en te luisteren naar wat de werkelijke opgave is. Hoe word je jezelf bewust van hoe je luistert en kijkt? Pamela van den Berg gaat hier verder op in.

• Verzamel in een team zo veel mogelijk blikken op de werkelijkheid!
• Vraag jezelf af: wat is er aan de hand en waarom is dat aan de hand?
• Stap in de belevingswereld van de ander.
• Formuleer verschillende opgaven, en laat ze groeien!

En welke vragen zou je jezelf moeten stellen om je daar bewust van te maken?

• Heb je wel eens nieuwe perspectieven toegevoegd aan je eigen ideeën? En wat levert het kijken door een andere bril op?
• Welke voorbeelden kennen we van oplossingen die voortkomen uit het wat en niet uit het waarom?
• Hoe kan je als professional vanuit de vakwereld in de belevingswereld stappen?
• Hoe breng je dat wat ontkiemt in beeld en geef je het de ruimte om te laten groeien?

Een aantal ongemakkelijke vragen op een rij, zoals Rodney Weterings het verwoordt. Ongemakkelijk omdat je er niet direct een antwoord op kan geven en dat is wel wat we gewend zijn te doen. Vanuit onze professie moeten we de antwoorden klaar hebben liggen, we zijn er niet aan gewend om het niet te weten.

De vragen stemmen ook in de zaal tot nadenken een opmerkingen van aanwezigen:

• Er zijn veel verschillende belevingswerelden, beperk je niet tot de burger en de professional, er zijn zo veel belevingswerelden als er mensen zijn. En die zijn soms zeer verschillend en schijnbaar tegenstrijdig. Hoe ga je daar mee om bij de ontwikkeling van wijken? Het blijkt een lastige en herkenbare vraag waar we het antwoord nog niet op weten.
• Ruimte geven aan dat wat ontkiemt klinkt mooi, maar wat betekent het nu voor ons als professionals? Wat doe je dan? Zorgen voor vruchtbare grond is een mooie in deze metafoor, maar minstens net zo belangrijk is: maak keuzes! Laat geen 1.000 bloemen bloeien, want dan komt er niet een tot zijn recht, niet alles wat groeit verhoudt zich tot elkaar.

In de discussie met het panel Co Verdaas, Berry Kessels en Rodney Weterings wordt hier verder op in gegaan.

'De klassieke aanpakken werken inderdaad niet meer, er is echter ook niet "één nieuwe aanpak". Die moet je elke keer opnieuw verzinnen. Je moet jezelf elke dag opnieuw resetten, jezelf dwingen om weer fris naar de situatie te kijken', bepleit Co Verdaas. We hebben onszelf zo vastgezet in regelgeving en routine, dat we niet meer kijken naar wat er nu werkelijk aan de hand is. Dat betekent ook dat je soms onvoorspelbaar bent, daar kunnen we niet goed mee omgaan.


Berry Kessels geeft aan hoe in Klarendal in Arnhem het terugbrengen van bedrijvigheid in wijken een belangrijke opgave is. Juist daarmee kunnen overlastsituaties verdwijnen. Je kan heel veel laten gebeuren en de ruimte geven voor groei, maar ergens is er in dit proces een grens en moet je een grotere visie of lijn hebben waar niet meer vanaf geweken wordt. Het is dus balanceren tussen laten ontstaan en zelf een visie hebben. Organische ontwikkeling betekent dat je op verschillende plekken aan het werk bent, je reageert op dat wat er aan de hand is, op de problemen die er zijn. Dat betekent ook dat je continu moet schakelen tussen verschillende niveaus. Het vraagt daarmee dat je heel goed kijkt naar je eigen houding en gedrag en niet uitgaat van een instrumentarium. Het instrumentarium is een hulpmiddel.

Rodney Weterings haalt een fameuze strip van Fokke en Sukke in het laboratorium aan. Een experiment lukt en Fokke vraagt Sukke: 'Collega, het experiment is geslaagd, maar werkt het ook in theorie?' Het staat wat Rodney betreft symbool voor het feit dat theorie te lang de leidraad is geweest in stedelijke vernieuwing. Hier zijn we nu van terug aan het komen. Organische ontwikkeling wordt een geëigende manier om aan stedelijke ontwikkeling te doen. Dat betekent: Zoek naar het natuurlijke moment voor ontwikkelingen, loop als professional of politicus niet in de weg en pleeg geen sloop-nieuwbouw. Concentreer je op de leefwereld van mensen, hoe kunnen verhalen van mensen bijdragen aan de keuzes die we maken voor wijk en buurtontwikkeling. De bereidheid van overheden om steeds opnieuw naar een situatie te kijken, en telkens opnieuw het wiel uit te vinden, is een belangrijke opgave waar gemeenten eigenlijk niet goed in zijn. Er moet situationele intelligentie opgebouwd worden.

We sluiten af met de agenda voor de toekomst, Urbanapps werkt verder aan:

• De portal, een instrument dat vraag en aanbod dichter bij elkaar moet brengen.
• De kiemkaart voor collectieve en publieke ruimte.
• Urbanapps, letterlijke toepassingen, apps voor natuurlijke ontwikkeling.
• Het verdienmodel ontwikkelend beheer.

Wilt u meer weten over Urbanapps? Neem contact op met Pamela van den Berg of ga naar de site van Urbanapps, ook te volgen op twitter via Urbanapps_nl.